Tái hiện nay “hiện tượng Thái hậu Dương Vân Nga” trên sân khấu cải lương tại công tác kỷ niệm 100 năm có mặt và cách tân và phát triển sân khấu cải lương. (Ảnh: Ngọc Tuyết)

(Thanhuytphcm.vn) - sinh sau đẻ muộn so với chèo, hát bội đến hàng nghìn năm tuổi đời mặc dù vậy chỉ tròn một núm kỷ xuất hiện và phân phát triển, thẩm mỹ và nghệ thuật cải lương lại có bước tiến khỏe khoắn nhất. Đến nay, cải lương vẫn là mô hình sân khấu truyền thống duy nhất có công dụng lan lan khắp số đông miền giang sơn và nghỉ ngơi giai đoạn cải tiến và phát triển đỉnh cao, chuyển động biểu diễn cải lương đạt quy mô cùng sự chuyên nghiệp của một nền “công nghiệp giải trí” cơ mà những nhiều loại hình tân tiến như điện ảnh, tân nhạc vẫn chưa làm được.

Bạn đang xem: 100 năm sân khấu cải lương


Trong lịch sử 100 năm lắm nỗi thăng trầm, biết bao lốt ấn khẳng định sức sống của mô hình nghệ thuật với hồn cốt đất phương Nam.

Xem thêm: Lợi Ích Của Bơi Lội Có Lợi Ích Gì Cho Sức Khỏe? 15 Lợi Ích Tuyệt Vời Của Bơi Lội Với Sức Khỏe

Tên hotline “Cải lương”

Sân khấu cải lương được nhiều tài liệu xác minh ra đời từ năm 1918 với việc ông Châu Văn Tú thành lập Gánh hát Thầy Năm Tú - Mỹ Tho và xây rạp Cinéma - Théâtra (nay là rạp hát Thầy Năm Tú làm việc Tiền Giang) khai diễn vở cải lương đầu tiên là Kim Vân Kiều. Mặc dù nhiên, tên gọi “Cải lương” vẫn chưa tồn tại mà chỉ là các gánh hát “tân thời” hoặc “kim thời”. Đến năm 1920, gánh hát quy mô thứ nhất tại thành phố sài thành là Tân Thinh, của ông Trương Văn Thông (người Sa Đéc) đồng ý xưng danh: “Đoàn hát Cải lương”, kèm đôi liễn nêu tôn chỉ mục đích của đoàn: “Cải phương pháp hát ca theo tiến bộ/Lương truyền tuồng tích sánh văn minh”.

Đa số chủ ý thống duy nhất từ “Cải lương” khởi nguồn từ đôi liễn này. Nhưng cũng đều có người nhận định rằng gốc của từ này là: “Cải trở thành kỳ sự - Sử ích từ bỏ thiên lương”, tức “đổi phần lớn gì cũ ra thành phần nhiều gì mới và hay” (theo ông è Văn Khải, GS.TS trần Quang Hải…). Cũng có thể có ý loài kiến khẳng định: tự “Cải lương” đã có thầy Năm Tú “độc quyền” phải gánh hát cùng thời phần đa tránh danh xưng này (theo Hồi ký kết 50 năm mê hát của vương vãi Hồng Sển thì câu mở đầu mỗi đĩa thu tuồng của gánh thầy Năm Tú đã có từ “Cải lương”: “Đây là ban hát Cải lương của Thầy Năm Tú sinh hoạt tại Mỹ Tho…”); giỏi bắt nguồn từ trào lưu “cải lương” mọi nghành nghề dịch vụ do báo chí, giới trí thức phạt động thời điểm đầu thế kỷ XX. Tuy tất cả đôi chút bất đồng nhưng “mẫu số chung” của rất nhiều nghiên cứu vớt khẳng định: tự gánh Tân Thinh mới bao gồm “Đoàn hát Cải lương”, trước kia chỉ có ban hát, gánh hát… “Cải lương” ra đời ở đây không chỉ có là thương hiệu gọi, nó khái quát đặc điểm đặc trưng của thẩm mỹ và nghệ thuật này: luôn luôn đổi mới, cải tiến!

Từ Dạ cổ hoài lang mang lại Vọng cổ - “bản nhạc vua” của sảnh khấu cải lương

Năm 1919, nhạc sĩ Cao Văn Lầu (1892 – 1976) chế tác Dạ cổ hoài lang trong yếu tố hoàn cảnh rất riêng: nỗi đớn đau, dằn vặt lúc bị buộc xa người bà xã hiền vì chưng lễ giáo phong kiến: “tam niên vô tử bất thành thê”. Trong lòng trạng ghi nhớ nhung tột độ, ông đặt mình vào vị nạm người bà xã đang mong muốn nhớ chồng mà sáng sủa tác phải Dạ cổ hoài lang với nhạc điệu sâu lắng, lời ca bi tráng man mác. Dạ cổ hoài lang được giới tài tử nhận xét cao, hối hả phổ trở nên khắp nơi. Nhờ vào “tính động”, dễ mở nhịp trong số câu nhạc, Dạ cổ hoài lang sẽ được phát triển từ nhịp 2 thành Vọng cổ nhịp 4, nhịp 8, nhịp 16 và nhất là Vọng cổ nhịp 32 – “bản nhạc vua” của sân khấu cải lương. Đây là quá trình cải cách và phát triển năng động, sáng chế và khoa học của tương đối nhiều thế hệ nhạc sĩ theo yêu thương cầu cải tiến và phát triển của âm nhạc dân tộc bản địa từ nhạc a ma tơ lên Cải lương.

Trong đó, sức hút của phiên bản Vọng cổ mang lại từ tài năng “tự có tác dụng mới”, luôn năng động cách tân theo yêu cầu cải cách và phát triển sân khấu. Trong thời điểm 1960, soạn mang Viễn Châu đã tạo ra “mối lương duyên” kỳ dị khi phối kết hợp tân nhạc vào Vọng cổ phát hành thể các loại “Tân cổ giao duyên” được yêu mến đến hôm nay. Soạn giả Viễn Châu cũng sáng chế nên bề ngoài Vọng cổ hài, biến hóa quan điểm rằng Vọng cổ (và cả Cải lương) chỉ cân xứng với cảm giác bi hoặc hùng. Đặc biệt, “cái mới” của Vọng cổ đến thiết yếu yếu từ bạn thể hiện. Cùng một câu Vọng cổ cơ mà mỗi nghệ sĩ lại sở hữu cách giải pháp xử lý làn hơi, nhả chữ riêng không một ai giống ai, cũng không tái diễn chính mình ở những lần biểu diễn. Từ lúc Vọng cổ nhịp 32 “lên ngôi”, mọi tín đồ mặc nhiên xác định: “phi Vọng cổ bất thành Cải lương”. Trường đoản cú đây, hồ hết nghệ sĩ số 1 của sảnh khấu cải lương hầu như là phần lớn “bậc thầy thượng thừa” trong thẩm mỹ và nghệ thuật ca Vọng cổ. Không chỉ là “bản nhạc vua” trên sảnh khấu cải lương, tách khỏi vở tuồng, bạn dạng Vọng cổ vẫn vừa đủ sức sống và là hiệ tượng trình diễn được công chúng mến mộ.

Đa dạng phong cách

Không bắt buộc ngẫu nhiên nhưng cải lương phổ biến và được yêu quý đến vậy với khả năng dung hòa hợp nhiều loại hình nghệ thuật với gần như giới hạn max trong việc thể hiện tại đề tài. Những đoàn siêng hóa phong thái tạo sự cạnh tranh lành táo tợn khi số đông tìm được đối tượng người sử dụng khán đưa riêng, như: đoàn bày tỏ - Thanh Nga cùng với thế mạnh dạn tuồng tâm lý xã hội hiện nay đại, vượt trội cho phong thái nghệ thuật chỉn chu, nghiêm túc, được giới trí thức yêu thích; đoàn Kim phổ biến - từng cách tân và phát triển thành doanh nghiệp Cải lương Kim tầm thường với 7 đoàn hát - đã gửi “trường phái ca” lên tới đỉnh cao với nhiều loại tuồng kiếm hiệp kỳ tình chú trọng khai thác các “giọng ca vàng” và hiệ tượng biểu diễn các xảo thuật hấp dẫn; đoàn Hoa Sen chạy khách với các tuồng khai quật đề tài chiến tranh, còn gọi là tuồng “cắc - bùm”, áp dụng nhiều kỹ thuật new (dùng điện ảnh minh họa mang lại vở diễn, thực hiện sân khấu quay, đổi mới đạo cụ…); gánh Hương mùa thu thể hiện tại khuynh hướng tân tiến với nhiều vở diễn tất cả nội dung sâu sắc, thể hiện lòng tin dân tộc…


*
Đoàn bộc bạch - Thanh Nga là đại diện tiêu biểu của phong thái nghệ thuật chỉn chu, nghiêm túc, được khán giả trí thức hết sức yêu thích. (Ảnh: Huỳnh Công Minh)

Chính sự đa phong cách này đã làm nên sức sống và cống hiến cho sân khấu cải lương, giúp mở rộng đối tượng người tiêu dùng khán mang khi từng người rất có thể lựa chọn điểm đến lựa chọn “hợp gu”: ưa thích “tuồng sang” có Thanh Minh - Thanh Nga; coi “tuồng thời thượng” ghé Dạ Lý Hương; mê “tuồng ca” mang đến Kim Chung; coi tuồng “cắc-bùm” lựa chọn Hoa Sen; ưng ý tuồng Tàu thăm Minh Tơ…

10 năm giải Thanh tâm - vết ấn ko phai

Trong 10 năm tồn tại, giải Thanh vai trung phong đã góp công béo trong việc phát triển tài năng, hun đúc niềm tin cho người nghệ sỹ trẻ hoàn thiện cả công việc và nghề nghiệp lẫn đạo đức. Qua sự kiểm triệu chứng của thời gian, rất có thể thấy các huy chương rubi Thanh trọng điểm thực sự là “vàng mười” lúc đều chiếu sáng và xác minh được tên tuổi sau khoản thời gian nhận giải. Đến nay, những người đã trở thành “huyền thoại” như: “Nữ hoàng sảnh khấu” Thanh Nga, “Cải lương đưa ra bảo” Bạch Tuyết, “Hoàng đế đĩa nhựa” Tấn Tài, “Giọng ca nhung lụa” Ngọc Giàu, “bậc thầy kép độc” Diệp Lang, giỏi NSND Lệ Thủy, NSƯT Mỹ Châu… vẫn chính là những ngôi sao 5 cánh sáng nhất mang lại tận hôm nay.

Hiện tượng “Thái hậu Dương Vân Nga”

Sau ngày quốc gia thống nhất, sảnh khấu cải lương thường xuyên phát huy thế khỏe khoắn thích ứng nhanh, hối hả chuyển mình hòa vào trong dòng chảy sảnh khấu cách mạng mà lại dấu ấn rõ nét nhất là “hiện tượng Thái hậu Dương Vân Nga”. Năm 1979, trước việc ra đi bất thần của “Nữ hoàng sân khấu” Thanh Nga, lãnh đạo TPHCM hình thành ý tưởng tiếp sức cho cuộc tranh đấu “chống bành trướng” bởi cách: “Một Dương Vân Nga té xuống, 1 loạt Dương Vân Nga đứng lên!”. 6 đoàn Cải lương được lệnh cùng dựng Thái hậu Dương Vân Nga. ở kề bên nghệ sĩ Kim hương được tin tưởng thay thế Thanh Nga trong vai Dương Vân Nga trên sảnh khấu Thanh Nga, “mặt trận” còn tồn tại sự góp mặt của “những Dương Vân Nga”: Phượng Liên, Kim Phương (Sài Gòn 1), Lệ Thủy (Sài Gòn 2), Mộng Tuyền (Hương Mùa Thu), Phượng Mai (Trúc Giang)… Riêng bên hát Cải lương è cổ Hữu Trang dựng kịch bạn dạng Thái hậu Dương Vân Nga new của soạn mang Hoa Phượng (đạo diễn chi Lăng) với hai nghệ sĩ bậc nhất Bạch Tuyết và Ngọc giàu vào vai Dương Vân Nga. “Hiện tượng Dương Vân Nga” (lan xuống cả các đoàn tỉnh) không chỉ trở thành sự kiện đặc biệt của sảnh khấu cải lương quy trình tiến độ này mà còn là một hiện tượng lạ mắt trong đời sống xã hội. Sảnh khấu cải lương lúc này không chỉ đáp ứng nhu cầu nhu cầu giải trí của nhân dân ngoài ra rất xuất sắc đẹp trong trách nhiệm cổ vũ quá trình cách mạng…


*
chương trình kỷ niệm 100 năm có mặt và phát triển sân khấu cải lương xác minh những cực hiếm quý giá chỉ cần liên tục giữ gìn và phát huy. (Ảnh: Ngọc Tuyết)

Mới phía trên với việc 400 nghệ sĩ các thế hệ đã cùng “xuống phố” mừng kỷ niệm 100 năm sảnh khấu cải lương với chương trình thẩm mỹ thật hoành tráng, sản xuất thêm dấu ấn bắt đầu cho chặng đường tiếp sau nhiều khó khăn mà cũng đầy kỳ vọng của cục môn thẩm mỹ và nghệ thuật vừa tròn trăm tuổi. Hơn thời điểm nào hết, sân khấu cải lương yêu cầu “tìm lại bao gồm mình”, giới làm cho nghề đề nghị khơi lại mạch nguồn thay đổi mới, sáng tạo vốn là đặc trưng loại hình, là nguyên tố đã gửi sân khấu cải lương cách tân và phát triển đến đỉnh cao và tiến xa mang lại thế!